Ahmedi Kimdir?
Asil adi Taceddin Ibrahim olan Ahmedi, XIV. yuzyil Turk edebiyatinin en onemli sairlerinden biridir. Arap ve Fars edebiyatina ait ogeleri Turk edebiyatina tasimis, ancak milliligini kaybetmemistir. Ogretici eserler yazmistir. Siiri ve sanati ile ovunmus, siirlerini sadece doneminin onemli sairlerinden olan Lebid, Kemal-i Hucendi ve Gulsehri tarafindan elestirilebilecegini bildirmistir. Kendisini Selman-i Farisi’den ve Sa’di’den ustun gormus, Elvan Celebi, Seyhoglu Mustafa ve Kemaloglu gibi kendinden onceki sairleri bazi bakimlardan elestiriye tabi tutmustur.
Ahmedi, siirlerinde Turkce cumle yapisina uymayan ifadeler ve ki’li cumleler kullanmis, bu yuzden de ifadesinde bir kuruluk olusmustur. Gercekci bir sairdir, bazen bir ressam titizliginde siirler yazmistir. Ahmedi, “dedim-dedi” seklinde ve “sorulu-cevapli” siirler yazmistir. Kaside sahasinda da onemli bir yeri olan sair, Nef’i’den daha fazla kaside yazmistir. Kaside, gazel, terkib-i bend ve terci’-i bend nazim bicimleriyle yazmistir. Divan’inda yedi yuz elli gazel, yetmis uc kaside, iki terci’-i bend, yedi terkib-i bend ve bir muhammes vardir.
Iskender-name’yi Nizami’den cevirmis, eklemeler yaparak telif tercume durumuna getirmistir. Turk edebiyatinda bu konuda yazilan mesnevilerin ilki ve en basarilisidir. Eserde Makedonyali Buyuk Iskender’in doguya yaptigi seferleri ve fetihleri anlatmistir. Eserde mevlid ve Tevarih-i Al-i Osman bolumleri vardir ve eser bu yonuyle oldukca onemlidir.
Ahmedi, Cemsid u Hursid adli mesnevisini Emir Suleyman’in istegi uzerine, Selman-i Saveci’den, 1403 yilinda tercume etmis, eklemeler yaparak telif tercume haline getirmistir. Mefa‘ilun mefa‘ilun fe‘ulun vezni ile yazilan Cemsid u Hursid, 4798 beyittir. Cemsid u Hursid adli eserinde Ahmedi, Cin fagfurunun oglu Cemsid ile Rum kayserinin kizi Hursid’in arasindaki ask oykusunu anlatmistir. Ahmedi Iskender-name’sinin basinda bulunan “Munazara-i Sem‘ ba-micmer (Mum’un buhurdan ile Munazarasi)” kismini Cemsid u Hursid’in sonuna eklemistir.
Tervihu’l-Ervah adli mesnevisi tipla ilgilidir ve 4607 beyittir. Mefa‘ilun mefa‘ilun fe‘ulun kalibi ile yazmistir.
Bedayi’u’s-Sihr fi-Sanayi’i’s-Si’r adli eseri Farsca nesir nazim karisIk bir risaledir. Ahmedi, Residuddin Vatvat’in Hada’iku’s-Sihr fi-Deka‘iki‘s-Si‘r adli eserinde bulunan edebi sanatlarla ilgili bahsi ozetleyip birtakim Farsca ornekler ekleyerek yazmistir. Ayrica Ahmedi, bu eserde kendi siirlerinden orneklere de yer vermistir. Aydinogullarindan Isa Bey’in oglu Cuneyd Bey icin yazdigi Mirkatu’l-Edeb, Arapca-Farsca manzum bir sozluktur. Mirkatu’l-Edeb’in sonunda Mizanu’l- Edeb ve Mi‘yaru’l-Edeb adli iki Farsca kaside vardir. Mizanu’l-Edeb, 195 beyit olup fa‘ilatun fa‘ilatun fa‘ilatun fa‘ilun kalibi ile yazmis, Arapca sarf (kelime bilgisi, morfoloji) kurallari anlatmistir. Mi‘yaru’l-Edeb’de ise Arapca nahiv (soz dizimi, cumle, sentaks) kurallari anlatmistir.
Bende sığar iki cihân ben bu cihâna sığmazam
Cevher-i lâmekân benim kevn ü mekâna sığmazam
Zerre benim güneş benim çâr ile penc ü şeş benim
Sûreti gör beyân ile çünkü beyâna sığmazam
Tîr benim kemân benim pîr benim civân benim
Devlet-i câvidan benim îne vü âna sığmazam
IRCForumun™
|