Erzurumlu Kadi Mustafa Darir
Erzurumlu Kadi Mustafa Darir, Siretu’n Nebi isimli eserinde Erzurumlu oldugunu, asil adinin Mustafa oldugunu bildirmistir. Dogustan ama oldugu icin “gozsuz” anlamina gelen “Darir” mahlasini secmistir. Kissa-i Yusuf’da Kur’an-i Kerim’deki “Yusuf Suresi”ni anlatmistir. Eseri fa‘ilatun fa‘ilatun fa‘ilun kalibi ile yazmistir. Eruzumlu Kadi Darir’in ilk eseri olan Kissa-i Yusus; dil, ifade ve konunun ele alinisi bakimindan kendisinden once yazilanlara gore basarilidir. Kendisinden once yazilan Kissa-i Yusuflardan farkli olarak eserinde Hz. Yusuf ve Zeliha ile Hz. Yakub’un dilinden gazellere yer vererek bu gazelleri “si’r-i Yusuf”, “si’r-i Zeliha” seklinde basliklandirmistir.
Arap tarihcileri Ibn Hisam, Vakidi ve Ebu’l Hasan Bekri’nin eserlerinden yararlanarak telif etmistir. Darir, Siretu’n Nebi (1388) adli eserini siyer tarzinda yazmistir ve eser XIV. yuzyilda Anadolu sahasinin ilk siyeridir. Nazim ve nesir karisIk olarak yazdigi eseri ile kendisinden sonraki siyer yazarlarina ornek olmustur. Eserdeki mevlid bolumu ile de Suleyman Celebi’ye ilham olmustur.
Kisa cumleler kuran sair, bazen “ki”li cumle yapilarina yer vermistir. Sorulu cevapli ifadelere yer vermistir.
Futuhu’s-Sam adli eserini 1393 yilinda Halep naibi Emir Colpan icin Arapcadan cevirmistir. Futuhu’s-Sam aslen IX. yuzyilda yasayan Arap tarihcisi Vakidi tarafindan yazilmistir.
Yuz Hadis Tercumesi’ni Fazlullah bin Nasiru’l Gavri’l-Imadi’nin Tuhfetu’l-Mekkiyye ve Ahbaru’n-Nebeviyye adli eserinden yararlanarak yazmistir. Bu eserde evvela hadislerin asillarina yer vermis, sonra bunlari Turkceye cevirerek aciklamistir. Eserde hadislerle ilgili dini ve ahlaki hikayelere yer vermistir. Yuz Hadis Tercumesi, Nehcu’l-Feradis ve Behcetu’l-Hadayik’in ardindan Turkce’de yazilmis ucuncu hadis kitabidir.
Bende sığar iki cihân ben bu cihâna sığmazam
Cevher-i lâmekân benim kevn ü mekâna sığmazam
Zerre benim güneş benim çâr ile penc ü şeş benim
Sûreti gör beyân ile çünkü beyâna sığmazam
Tîr benim kemân benim pîr benim civân benim
Devlet-i câvidan benim îne vü âna sığmazam
IRCForumun™
|