Muallim Naci (1850-1893)
1850 yilinda Istanbul Fatih’te dogan asil adi Omer olan Muallim Naci, Tanzimat edebiyatinin ikinci doneminin sair ve yazarlarindan biridir. Annesinin adi Fatma Zehra, babasinin adi Ali Bey’dir. Babasinin vefati uzerine Varna’ya giden Omer Naci, medrese egitiminden sonra Varna’da ogretmenlik yapmistir. Medrese egitimi esnasina Arapca ve Farscayi iyi derecede ogrenmistir. Okudugu bir eserden dolayi kendisine Naci ismini vermistir. Varna’da iken Tuna gazetesine siir ve yazilarini yayinladi. Sait Pasa’nin yaninda calisan sair, Anadolu’da bulunmustur. Memurluk ve ogretmenligin ardindan istifa eden Omer Naci, kayinpederi Ahmet Mithat Efendi’nin yaninda, Tercuman-i Hakikat gazetesinin edebiyat editorlugunu yapmistir. Divan siiri tarzinda yazmayi surdurunce ve divan siirini sevenleri etrafina toplayinca eski tarzi savundugu iftirasiyla karsilasan sair gazeteden ayrilip Galatasaray Lisesi ve Mekteb-i Hukuk’ta edebiyat ogretmenligi yapmistir. Recaizade Mahmut Ekrem ile “abes-muktebes” kelimelerinin kafiye olup olmayacagina dair bir tartismasi yapmis, kafiyenin kulak icin degil goz icin olacagini savunarak divan siiri taraftarlarinin cephesinde olmakla suclanmistir. Recaizade Mahmut Ekrem’in uc cilt halinde yazdigi Zemzeme isimli siir kitabina yazdigi on sozlerin uzerine Muallim Naci Demdeme isimli eserini yazmistir. Gazi Ertugrul Bey isimli manzum destaninin uzerine Osmanli tarihi yazmakla gorevlendirilmistir. Aruzu cok iyi bir sekilde kullanan sair, siirlerini sade bir dille kaleme almistir. Divan siirinin temsilcisi gibi gorunse de Bati edebiyatina ait siir turlerinde de basarili eserler vermistir.1893 yilinda vefat etmistir. Halk edebiyati nazim sekillerinde siirler yazmis, hece olcusunu kullanmistir (Koylu Kizlarin Sarkisi). Gurbet, hasret, bedbinlik, tabiat gibi konulari islemistir. Ona gore siir en sanatli sozdur, vezin ve kafiye bulunmalidir, aruz hatasi en asgariye indirilmelidir, imge siirde onemlidir, siirin egitimsel bir islevi olmalidir. Elestiri alanindaki eserleri Demdeme I-II-III, Yazmis Bulundum; anilari Omer’in Cocuklugu, Medrese Hatiralari; siirlerini Atespare (1883), Serare (1884), Furuzan (1885), Sumbule (1889), Yadigar-i Naci (1896); sozluk calismasi Lugat-i Naci; arastirmalarini Osmanli Sairleri, Istilahat-i Edebiyye; mektuplari Muhaberat ve Muhaverat, Soyle Boyle, Mektuplarim; tiyatrolari Heder, Musa Bin Ebi’l-Gazan yahut Hamiyet adi ile nesredilmistir
Bende sığar iki cihân ben bu cihâna sığmazam
Cevher-i lâmekân benim kevn ü mekâna sığmazam
Zerre benim güneş benim çâr ile penc ü şeş benim
Sûreti gör beyân ile çünkü beyâna sığmazam
Tîr benim kemân benim pîr benim civân benim
Devlet-i câvidan benim îne vü âna sığmazam
IRCForumun™
|