İRCForumun.NET IRC Forum ve Bilgi Paylaşım Forumu Canlar Sohet

İRCD Hosting

İRCForumun.NET IRC Forum ve Bilgi Paylaşım Forumu > Genel Kültür Sanat Forumu > Merak Ettikleriniz
Yeni Konu aç Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Arama Stil
Alt 09-24-2021, 09:59 AM   #1
İrcF o r u m SaHiBi
Forum Sahibi
 
karizma_ - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)

Üyelik Tarihi: Sep 2021
Üye No: 215
Mesajlar: 11.039
Nerden: 34 İstanbul
Cinsiyet: Erkek
Web Site: İRC.CanlarSohbet.NET
IRC Sunucu: Erkek
IRC Radyo: CanlarFM
Aldığı Beğeni: 74
Beğendikleri: 30
@karizma_
Standart Kent, Devlet ve Endüstri

Kültür tarihçisi V. Gordon Childe, tarihteki ilk büyük
devrimin tarım devrimi, ikinci büyük devrimin de Kent
Devrimi olduğunu belirtmiştir. Childe’dan sonra gelen
antropolog ve kültür tarihçilerinin vurgusunu yaptığı asıl
dönüşüm ise 18. yüzyılın Endüstri Devrimi’dir. Endüstri
Devrimi, tarım döneminin koşullarını değiştirerek
köylülerin artık ürününe el koyarak zenginleşen yönetici
ve aristokratların yerini geniş kentli sınıflar, işçiler,
burjuvalar ve hizmet çalışanları almıştır. İnsan ve hayvan
gücüne dayalı üretim, makinelerle kitlesel halde seri
üretime dayalı olarak yapılmaya başlamıştır.
Kentleşme ve Tarım Dışı Tabakalaşmanın
Doğuşu
İ.Ö. 4 binin sonunda Mezopotamya’da ortaya çıkan ilk
kentler, tarım yapan yerleşmelerin ürün fazlalarını
pazarlayıp mübadele ettiği yerlerde doğdu. Ürünlerin
üzerinden toplanan vergiler ve haraçlar ile oluşan
tabakalaşma kentlerin örgütlenme zeminini oluşturdu.
Kentler ayrıca kendisine bağlı kırsal alanların ihtiyaçlarına
cevap verecek kurumları içinde barındırmaya başladılar.
Bu kurumlar artık değere el koyma mekanizmalarını da
geliştirmiştir.
Kaba emeğin kullanıldığı kırsal alan ile uzmanlaşmış
emeğin ve ticari ilişkilerin hâkim olduğu kent bölgeleri
arasında bir gerilim oluşmasıyla kent, toplumun ulaşması
gereken değerlerin ve ideallerin sahibi olarak yüksek
kültürü içinde barındırıp medeniyet kavramıyla sıkı bir
ilişki içerisinde olmuştur. Büyük-küçük gelenek, yerlikozmopolit,
yazılı-sözlü kültür ve yerel-evrensel kavram
karşıtlıkları da kır-kent arasındaki bu duruma vurgu yapar.
Yazılı kültür şiiri yazılı kültüre ürünüyken aşık geleneği
sözlü kültür ürünüdür. Büyük gelenek, yöneticilerin temsil
ettiği resmi ve Ortodoks dünya görüşünü yansıtırken
küçük gelenek daha gevşek ve bağdaşmacı gelenekleri
içermektedir. Kentin bütün kozmopolitizmi yazılı kültürün
çatısı altında birleşmektedir.
Kent “çok kültürlü” bir yapıya sahiptir. İçeriğinde
barındırdığı tüm farklı unsurları kendini kırdan ayıran
yazılı kültür özelliğine dayanarak birleştirir. Diğer yandan
kır ve kent zaman zaman etkileşime geçer ve birbirlerine
ait özellikleri süzgeçlerinden geçirip kendilerine
uyarlayabilmektedirler.
Devletin Gelişimi
Kentlerde oluşan kurumların/örgütlerin varlığı, etki
alanları tarımsal üretim alanları ve doğal-coğrafi sınırlarca
belirlenmiş ilk devletleri karşımıza çıkarır. İlk devletlerin
oluşmasında etkili faktörler şu şekilde sıralanabilir:
• Kent, ekonominin, pazar yerinin, ticari
faaliyetlerin, devletin vergisinin toplandığı, tarım
dışı mal ve hizmetlerin yürütüldüğü ve üretildiği
merkezi bir yerdi. Bunlar örgütlenme ve iş
bölümüne dayalı bir toplumsallaşma anlamına
gelmekteydi.
• Tarımsal üretim sonucu artış gösteren nüfus, ilk
devletlerin oluşumunu tetiklemiştir.
• Nüfus artması nedeniyle insanların basit
örgütlenme biçimleri nüfusun tamamını
denetlemekte yetersiz kalmış ve bu durum insan
topluluklarında çatışmalara neden olmuş ve
çatışmalara karşı düzen ihtiyacı baş göstermiştir.
• Zenginliği korumak amacıyla ortaya çıkan ve
karşılığında artı üründen beslenen profesyonel
askerler(koruyucular) diğer bir sebeptir.
Devletin üç önemli işlevi ise:
• Üretim araçlarının, üreticilerinin korunması ve
geliştirilmesi
• Üretim ilişkilerinin korunması ve geliştirilmesi
• Devlet aygıtının güçlü tutularak toplumun
üstünde yer almasının sağlanması
Dolayısıyla denilebilir ki devletin oluşumu ve gelişimi için
tarım devriminin sonrasındaki gelişkin ve karmaşık
yapılaşma beklenmiştir. İlk devletler arasında Mısır,
Mezopotamya, Yunan, Roma, İran, Hitit, Bizans, Selçuklu
ve Osmanlı sayılabilir.
İşlevlerini yerini getirmek için devlet şu kurumlardan
oluşmaktadır:
• Belirli bir toprak parçasında hükümranlık ve bu
toprak parçasında yaşayan insanlar üzerinde
varsayımsal ve ideolojik hakimiyet
• Hukuk
• Güvenlik ve zor aygıtları
• Maliye
Bu dört kurum, ilk devlet biçimlerinde askerler, din
adamları, yönetici- seçkinleri içine alan saray
örgütlenmesince bütünleştirilmekteydi. Bu yüzden de
çoğu zaman yönetici- seçkin ve teba arasında toplumsal
hareketlilik bulunmamaktaydı.
Kurulmuş ilk devlet, bir kent devletidir. Antropolojik
açıdan ilk devleti izleyen süreçte devleti iki ana evrede
inceleyebiliriz. Bunlar; kapitalizm öncesi (prekapitalist)
devlet biçimleri adı altında toplanan tarım devletleridir.
Tarım devletinde önemli olan, tarımdan kazanılan ürün
artığının iktidar sahiplerine akmasıdır. Burada uyrukla
devlet arasında bir kimlik politikası şekillenmemiştir.
Tarım devleti, güçlenip diğerlerini egemenliği altına
almasıyla ve topraksal(teritorial) devletin doğmasıyla
ortaya çıkar. Bu devletlerin artık belli bir toprak parçası
üzerinde egemenlikleriyle tanımlanır hale gelmeleri temel
özelliklerini oluşturur. Bu devlet, tarımsal artıktan
beslenen, profesyonel orduya sahip, yeni alanlara yayılma
potansiyeli olan bir devlettir. Nüfusun belirli bir etnik ve
dilsel gruptan değil de o topraklar üzerinde yaşayan çeşitli
halklardan oluşuyor olması ise bu devletlerin bir diğer
özelliğidir. Ancak yöneticiler ve yönetimin başındaki
hanedanın genellikle belirli bir etnik gruptan olduğu
görülür.
Topraksal devlet ile toprak mülkiyetinin önemi artmıştır.
Bu devletlerin yöneticileri, seferlere katılan savaş
beylerine ele geçirilen toprakları verirdi. Böylece beylerin
daha sonraki savaşlara katılımı ve asker besleyecek
kaynak topraktan sağlanmış olurdu. Bu durum tarımsal
devletlerde tabakalaşma ve sınıfsal ayrışmanın kaynağını
teşkil etmiştir. Diğer yandan ise toprak mülkiyeti ve askeri
katkı durumları tabakalaşmaya sebep olmuştur.
Yayılma eğiliminin doğal sonucu olarak karşımıza
“imparatorluk” kavramı çıkmaktadır. İmparatorluklar,
kendilerine bağlıların otoriteye rızasını kazandırmak için
kutsal anlamları üstlenerek kendilerine ideolojik bir zemin
hazırlamaktadırlar. Böylece seçilmiş tek kişiye ve aileye
yegâne yönetme yetkisi için sebep oluşturulur. Bu
ideolojinin adı imparatorluk ideolojisidir ve ilk örneği
Büyük İskender’dir. Büyük İskender tarihteki ilk büyük
imparatorluğu kurarak o zamanın kavrayışı olan doğu ve
batıyı birleştirmiştir.
İmparatorluklarda her zaman diğerlerinden öne çıkan
önemli kentler olmuştur. Bu kentlerde yaşıyor olmak
yönetimden olmaktır ve bu bir ayrıcalıktır. Ayrıca bu
kentler, taşradan gelen ürünler ile beslenirler, mimarileri
gelişmiştir ve ince sanatlar ile uğraşılır. Dolayısıyla
yüksek kültürün üretildiği yerler de buralardır.
Tarım devleti döneminde yurttaşın kültürlemesi görevi,
cemaatler ve geleneksel ilişkilere bırakılmıştır. Devletin
tebasından beklentisi, mutlak itaat ve vergileri ödemesidir.
Modern devletlerden farklı olarak, tarım devletlerinde
sınırların korunması için egemenlik iddia edilen yerlerde
yerel güçlerle siyasal ittifak yapılır. Bu sebeple sınırlardan
ziyade uçlardan bahsedilmelidir.
Endüstri Toplumu ve Yeni Yaşam Biçimi
Tarım çağı, Endüstri Devrimi ile sona ermiştir. 18. yüzyıl
itibariyle yeni gelişen çağ ile beraber yeni yaşam ve geçim
biçimleri ortaya çıkmış, tarımdan kitlesel üretim yapan
endüstriye doğru kaymalar başlamıştır. Üretim ve tüketim
zamanla yeni bilimsel devrime göre değişecek, köylüden
işçiye geçişler artacak, üretim mekanları köylerden kent
ve fabrikalara kayacaktır. Bu değişimler olurken
geleneksel tarım imparatorlukları da yıkılmış ve yerine
ulus-devletler kurulmuştur.
Endüstri Devrimi (1640 İngiliz Devrimi) ve 1789 Fransız
İhtilali ile tarım döneminde toprak mülkiyetine bağlı
olarak güçlü olan aristokrat sınıf önemini kaybederek
yalnızca sembolik olarak varlığını sürdürmüştür. Kentli
sermaye sahibi sınıf ise siyasal sistemde ve ticari
faaliyetlerde önem kazanmaya başlamıştır. Eski
ayrıcalıklara önem veren bürokrasiden Max Weber’in
tanımladığı akılcı bürokrasiye geçilmiştir.
Yeni gelişmelerle birlikte kültürel süreçlere müdahale
ederek yurttaş yaratma projesine sahip modern devlet
biçiminin en yaygın hali ulus-devlet olmuştur. Amaç,
ulusal kültür yaratmaktır. Yani tek bir standart dil ve bu
dilin araçlarıyla iletişim kuran, laik kurumlar aracılığıyla
toplumsallaşan ve devletin belirlediği müfredat
aracılığıyla kültürlenen eğitim ile yurttaşlar oluşturmaktır.
Meşruluğunun sebebi de bu ortak kültürle ilişki kurulacak
ulus kavramıdır. Dolayısıyla eskiden önceki geleneksel
otoriteden meşruluk sağlayan kutsallık ve soyun yerine
yurttaşlık ilişkisi geçmiştir.
Ulus-devletleri oluşturan genellikle milliyetçilik
hareketleri olmuştur.
Milliyetçilik şu üç amaca yönelmiş bir harekettir:
• Ulusal ekonomi yaratma,
• Özerk bir ulusal yasama/yürütme,
• Ulusal bir kültür ve buna bağlı kimlik yaratma
Endüstri toplumunda kültür özel değil evrenseldir.
Dolayısıyla kültürde türdeşliği hedefleyen ulus-devlet ile
bütünlük içerisinde yer alan etnik gruplardan ve benzeri
unsurlardan kaynaklanacak kültürel çeşitlilik varlığı
arasında oluşacak gerilim milliyetçiliği doğurur.
İlkselci(primordialist) görüşe göre etnikliğin geçerliliği
unsuru modern öncesi ya da görece izole topluluklarla
sınırlı iken etnik bilinç modern toplumda da ortaya
çıkmıştır. Modern toplumlarda ve milliyetçilik baskısı
altında kalan yalnız kalabalıklar içinde yabancılaşan
kişiler, aidiyet ve dayanışma ihtiyacını yoğun biçimde
yaşayarak etnik bilince sarılabilirler. Ancak bu durum
toplumsal çatışmalara zemin hazırlayabilir.
Irkçılık ise insanların biyolojik özelliklerinin
çeşitliliğinden ötürü eşit olmadıkları fikrinden doğan ve
sömürgeleştirmeyi meşru kılan bir ideolojidir. Tarihsel
süreç içerisinde yaşanan bir takım olaylar sonucunda
uluslararası örgütler ve birçok devlet ırkçılığa engel
olmaya yönelik düzenlemeler yapmıştır.
Bilimsel devrimler neticesinde, önce buharlı makinelerin
icadıyla kömür, ardından yanmalı motorun bulunmasıyla
petrol ve bu gidişata paralel olarak önce tekstil sektörü
daha sonra otomotiv ve elektrik sektörü önem kazanmıştır.
II. Dünya Savaşı’ndan sonra ise teknolojik gelişmeler
neticesinde nükleer enerji, iletişim, havacılık, uzay gibi
sektörler de bu öncülüğü ele geçirmiştir.
Bilimsel gelişmelere bağlı olarak hastalıkların azalması ve
yaşam şartlarının iyileşmesiyle nüfus artışı hızlanmıştır.
Yeni oluşan toplumsal sisteme uyum sağlayabilecek
insanları kültürleme görevini ise devlet ve okullar
üstlenmiştir.
Kentler, endüstrileşmenin merkezi oldu. Pazar hizmeti
gören, yönetim ve adalet işlerinin yürütüldüğü eski kent,
dönüşüm geçirdi. İlk olarak nüfus yapısında değişiklik
görüldü. Endüstrideki işçi ihtiyacını karşılamak için kırdan
kente göçler oldu. Kırdan kente göç eden ilk insanlar iş
edinirken sonradan göç edenler istihdamın doymuş olması
sebebiyle iş bulamayıp şehrin yoksullarını
oluşturmuşlardır. Yoğun göç dalgalarından ötürü

gecekondulaşma ve varoşların artışıyla çarpık büyüme
sorunu baş göstermiştir. Plansız kentleşme ve
gecekondulaşma çarpık büyümenin en önemli
göstergesidir. Tarımdan elde edilen gelirin yetersiz oluşu
ile kır neredeyse tamamen boşalmış ve dev
kentlerden(megapollerden) bahsedilir olmuştur.
Tarımda yeni üretim yöntemleri ortaya çıkmıştır. Makine,
insan gücünün yerini almış, bu durum köydeki işgücü
fazlasının kente göç etmesine sebep olmuştur.
Endüstriyel tarım ürünlerinin niteliğini arttıran yeni üretim
teknikleri geliştirilmiştir. Besinler yerine endüstriyel bitki
üretimine geçildi. Tarımda uzmanlaşma ile yeni meslekler
ortaya çıkmıştır. Ticari ve endüstriyel getirisi fazla olan
ürünlere daha çok önem verilmiştir.
Tüm gelişmelere rağmen yine de bazı ürünlerin,
niteliğinden ötürü, yetiştirilmesi ve/veya hasat için insan
gücüne ihtiyaç duyulmuştur.
Günümüzde, yoğun üretime rağmen, Dünya topraklarının
yalnız %11’i tarımsal üretim için kullanılmaktadır.
İktisadi Eşitsizliğin Yayılması, Az Gelişmişlik ve
Üçüncü Dünya
Kapitalist ekonominin dünyayı birleştirmesiyle iktisadi
sistemde yeni değişimler gerçekleşmiştir. II. Dünya Savaşı
sonrası bağımsızlığını ilan eden Üçüncü Dünya ülkeleri ile
Batı arasında zenginlik farkı oluşmuştur. Üçüncü Dünya
ülkeleri, iktisaden Batı’ya bağımlıdır. Immanuel
Wallerstein bu durumu merkez-çevre ülkeler formülüyle
açıklarken, iktisatçı Andre Gunder Frank, Bağımlılık
Kuramı adı altında incelemiştir. Neticede Üçüncü Dünya
ülkelerinde, Batı ile aralarındaki bağımlılık ilişkisi
sebebiyle yeterli ve sürdürülebilir bir kalkınma
yaşanmamıştır. Az gelişmişlik modeli ise, Batı’nın geçtiği
aşamalardan geçilince bu toplumlarca gelişmişliğin
yakalanacağını savunur. Az gelişmiş toplumlara, dışarıdan
kurumlar empoze edilerek bu toplumların kalkışa
geçeceklerini savunur. Dünya Bankası, Dünya Ticaret
Örgütü, IMF(Uluslararası Para Fonu) gibi kurumlar bu
görüşün ürünüdür. Her ne kadar durum farklı çerçevelerde
açıklanmaya çalışılsa da Endüstri Devrimi’ni
gerçekleştirmiş devletler ile diğerleri aralarındaki iktisadi
düzey farkı aşikardır. Bu farkı, kalkınma iktisatçıları az
gelişmişlik kavramıyla açıklamaya çalışırken diğer yandan
da kültürel gecikme, kötü uyarlanma gibi sonuçlar
doğurmuştur.
Sosyalist Blok’un çöküşüyle küreselleşme şu sonuçları
getirmiştir:
• Sermaye küresel dolaşıma girmeye başlamıştır.
• Teknoloji ilerlemiş ve yayılmıştır.
• Fakir Güney ülkelerinden zengin Kuzey
ülkelerine doğru göç başlamış, insan hareketliliği
artmıştır.
• Fikirler, imgeler, simgeler hızlı bir dolaşıma
girmiştir.
Bu gelişmeler kültürel alanda da değişime yol açtı:
• Klasik antropoloji içerisinde yerel bağlam
ortadan kalktı.
• Güvensiz ekonomik koşullar yeni bir kaos hali
yarattı.
• Küreselleşmeyle her şey anlık ve geçici hale
gelmesiyle kimlik arayışı öne çıktı.
Endüstrileşmenin ilk döneminde üretim önemliyken
küreselleşme ile birlikte tüketim ön plana çıkmıştır. Bu
durumun sonucu olarak dönüşüm yaşanmış, küçük
işletmeler azalırken, belirli bir merkezde örgütlenmiş ve
zincirleme mağazalar yoluyla dünyanın her yerine
yayılmış ürünlerin tüketimi bir değer ölçüsü haline
gelmiştir.
Endüstri toplumunun hızlı değişimleri sonucunda bir
kültür ihtiyacı ortaya çıkmış ve sinemanın, müziğin,
sporun ve diğer unsurların üretildiği bir kültür endüstrisi
oluşmuştur. Bu endüstriye bağlı olarak üretilen ve kitlelere
hitap eden tüketim nesnelerinin tümüne yani tüketilebilen
bu kültüre popüler kültür denilmektedir.
Popüler kültür ile tüketim iç içedir. Moda ise popüler
kültürün tüketimi artırmak amacıyla ortaya çıkardığı
kurumların en önemlilerinden biridir. Moda ile ihtiyacı
karşılamak için giyinmekten ziyade her yıl farklı çeşitlerde
kıyafetlere önem verilerek kıyafetlerin tüketimi
sağlanmaktadır.
Modanın yanı sıra trendler(eğilimler)ortaya çıktı. Bunlar,
geçici tüketim eğilimlerini belirli dönemlerde geçerli
kılmaktadır ve medya tarafından tanıtılıp yayılmaktadır.
İşe ayrılan zamanın önem kazanması ve yeme/içme
alışkanlıklarının değişmesiyle besin değeri kazanımlarında
farklılık olmuştur. Ayak üstü yenilen yiyecekler, enerji
açısından zengin fakat besin değeri açısından fakir
yiyecekler olduğu için endüstri çağının hastalıklarının
yayılmasına zemin hazırlamıştır.
Çokkültürlülük, Çokkültürcülük ve
Antropolojide Yeni Yönelimler
Endüstri toplumunun bir sonucu olarak kentlere doğru
oluşan yoğun göçle bir araya gelen karmaşık nüfus pek
çok farklı kültürün ve kültürel eğilimin yan yana
yaşamasına yol açtı. Bu nüfuslar yan yana yaşamasına
rağmen içe kapanma eğilimi göstermiş ve kültürel
kimlikler güçlenmiştir. Sosyal devletin zayıflamasıyla
başka dayanışma biçimleri de ortaya çıktı. Bunlar arasında
daha çok etnik ve dinsel gruplar, cemaatler ve hemşerilik
ilişkilerinin öne çıktığı görülmektedir. Etnik azınlık ve
göçmen dernekleşmeleri, üyelerine artık yöresel bağ, etnik
aidiyet, iş temelinde meydana gelerek çeşitli iş veya
dayanışma sağlama işlevi görür hale gelmiştir. İşlevleri
kimi zaman sendika veya siyasal parti gibi daha geniş
birliklerin işlevleriyle de örtüşebilmektedir. Bu yeni
toplumsal örüntü çokkültürlülük kavramıyla
açıklanmaktadır. Çokkültürcülük ise farklı kimliklerin yok

edilmeye veya özümlenmeye çalışılması yerine
korunması ve içinde bulunulan topluma entegre edilmesi
düşüncesini benimseyen siyaset anlayışıdır.
Çokkültürlü yapıların kabulüne yönelik görüş,
endüstrileşmiş Batı ülkelerinde kentlerdeki nüfusun
kültürel niteliklerini ve kültürel değişimini araştırmaya itti.
Tüm bu değişimleri incelemek için sosyoloji ile
antropolojinin kesişme noktasında kültürel çalışmalar
isimli bir saha doğmuştur. Bu okul, kentin odağındaki
moda, popüler kültür, iletişim biçimleri, tüketim tarzları,
boş zaman, yeni edebiyat, kimlik ve kimlik ideolojileri
gibi geniş bir konu yelpazesini incelemektedir.
Gelişmeler ilerleyişe işaret etse de aynı zamanda ekolojik
sorunları ve sosyal problemleri de beraberinde getirmiştir.
Kalkınma ile insan varlığını tehdit eden unsurların
oluşması paralelinde uygulamalı antropoloji, bu iki durum
arasındaki gerilimi gidermeye yönelik sistemli çabalar
üzerine çalışmaktadır.
Endüstri toplumunun ihtiyaçları, ihtiyaca yönelik yeni
teknik ve yöntemler geliştirilmesine neden olmuştur.
Ergonomi de denilen endüstriyel antropoloji, fiziksel
antropoloji ile antropometrinin en yeni uygulama alanıdır.
Antropometri, insan bedeninin ve iskeletinin boyut, biçim
ve bileşim yönünden ölçülmesidir. Makinelerin, araçların,
mobilyaların ve giysilerin tasarlanmasında
antropometriden yararlanılır.





Hakk'ın karşına çıkardığı değişimlere direnmek yerine,teslim ol.Bırak hayat sana rağmen değil,seninle beraber aksın.
''Düzenim bozulur,hayatımın altı üstüne gelir'' diye endişe etme.Nereden biliyorsun hayatın altının üstünden daha iyi olmayacağını?karizma_
 
Alıntı ile Cevapla


Cevapla
Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler Arama
Stil



Forum Bilgilendirme
Powered by vBulletin® Version 3.8.6
Copyright ©2000 - 2023, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.6.1

Forum Barinma ve Kurucusu: www.ozlubilisim.com
İRCForumun.NET Forum Sahibi: karizma_
    5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu gereğince sitemizde telif hakkı bulunan mp3,video v.b. eserlerin paylaşımı yasaktır. Yasal işlem olması halinde paylaşan kişi yada kişilerin bilgileri gerekli kuruma verilecektir.
Yukarı Çık